Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus ngày 13/1 (giờ địa phương) đã kêu gọi các quốc gia trên thế giới áp "thuế sức khỏe" đối với đồ uống có đường và rượu, cho rằng việc đánh thuế chưa đầy đủ khiến giá các mặt hàng này tương đối rẻ.

Ông Tedros nhấn mạnh thuế sức khỏe là một trong những công cụ mạnh mẽ nhất nhằm thúc đẩy sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật. Việc tăng thuế đối với các sản phẩm như thuốc lá, đồ uống có đường và rượu sẽ giúp Chính phủ các nước giảm mức tiêu thụ có hại cho sức khỏe và bảo đảm nguồn tài chính cần thiết cho các dịch vụ y tế. 

Ngoài ra, Tổng giám đốc WHO cũng cho rằng việc áp dụng thuế sức khỏe đối với các mặt hàng trên có thể góp phần giúp các hệ thống y tế ở những quốc gia kém phát triển đang gặp khó khăn do nguồn viện trợ suy giảm có thể tăng cường khả năng tự chủ.

WHO hiện đang khuyến nghị các quốc gia tăng thuế theo "Kế hoạch 3 by 35", mục tiêu nâng giá ba nhóm mặt hàng gồm thuốc lá, rượu và đồ uống có đường vào năm 2035.

Theo WHO, tại phần lớn các quốc gia, việc duy trì mức thuế ổn định đối với thuốc lá, rượu và đồ uống có đường đang trở thành yếu tố làm gia tăng tỷ lệ béo phì, tiểu đường, bệnh tim mạch và ung thư. Đặc biệt, do hệ thống thuế đối với các mặt hàng này còn chưa đầy đủ, các sản phẩm có hại cho sức khỏe được bán với giá rẻ, trong khi hệ thống y tế của các quốc gia phải đối mặt với áp lực tài chính ngày càng lớn khi tỷ lệ mắc những bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa tiếp tục gia tăng.

Báo cáo của WHO cho thấy hiện có ít nhất 116 quốc gia áp thuế đối với nước giải khát có ga, song các sản phẩm chứa hàm lượng đường cao như nước ép trái cây 100%, sữa có đường và cà phê hòa tan vẫn nằm ngoài diện chịu thuế. Đối với mặt hàng bia, trong giai đoạn năm 2022-2024, giá bia đã giảm tại 56 quốc gia, trong khi chỉ có 37 quốc gia ghi nhận giá tăng. Ngoài ra, rượu vang được miễn thuế tại ít nhất 25 quốc gia, chủ yếu là các nước châu Âu.

Tuy nhiên, Tổng giám đốc WHO cũng cảnh báo việc áp thuế sức khỏe đối với đồ uống có đường và rượu sẽ không hề đơn giản, vì nó có thể không được ưa chuộng về mặt chính trị và sẽ vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các ngành công nghiệp có tiềm lực tài chính lớn. Tuy nhiên, quan chức này dẫn trường hợp thành công tại Philippines, Anh và Litva, chứng minh thuế sức khỏe có thể trở thành công cụ mạnh mẽ trong việc giải quyết các vấn đề y tế nếu được triển khai đúng cách.