Theo hãng tin Yonhap, một tấm bia tưởng niệm các nạn nhân người Trung Quốc bị thực dân Nhật cưỡng ép lao động thời chiến đã được dựng tại một công viên nhỏ ở ngoại ô thành phố Nagasaki (tỉnh Nagasaki).

Tấm bia này có tên gọi "Tình hữu nghị Nhật-Trung - Hòa bình không chiến tranh", là một phần trong dự án hòa giải giữa công ty vật liệu Mitsubishi và các nạn nhân, gia quyến người Trung Quốc từng bị cưỡng ép lao động trên đảo Hashima (còn gọi là đảo Quân hạm), đạt được vào tháng 6/2016.

Bia tưởng niệm này ghi rõ về hành vi cưỡng ép lao động thời chiến. Cụ thể, đã có khoảng 39.000 lao động Trung Quốc bị cưỡng ép lao động tại Nhật Bản trong chiến tranh. Trong đó, có 3.765 người lao động Trung Quốc bị cưỡng ép lao động trong môi trường khắc nghiệt thuộc công ty cổ phần khai thác khoáng sản Mitsubishi, tiền thân của công ty vật liệu Mitsubishi, và các đơn vị thầu phụ, trong đó có 722 người thiệt mạng. Riêng tại tỉnh Nagasaki có 945 người Trung Quốc bị cưỡng ép lao động, trong đó có 94 người bị thiệt mạng.

Bia tưởng niệm cũng ghi nội dung hòa giải giữa công ty vật liệu Mitsubishi và các nạn nhân người Trung Quốc. Trong đó, doanh nghiệp Nhật Bản thừa nhận, hối lỗi sâu sắc và thành tâm xin lỗi về sự thật lịch sử, trách nhiệm lịch sử liên quan tới việc xâm hại nhân quyền của người Trung Quốc, chia buồn với các nạn nhân; cam kết lập ra Quỹ lịch sử, nhân quyền và hòa bình. Trên tấm bia ghi tên toàn bộ 845 nạn nhân người Trung Quốc.

Ủy ban dựng tượng đã tổ chức lễ khánh thành quy mô nhỏ, công bố bức tượng này vào ngày 14/11 năm ngoái với sự tham gia của quan chức tổ chức dân sự đã hỗ trợ các nạn nhân người Trung Quốc và đại diện công ty vật liệu Mitsubishi. Khi đó, đại diện công ty đã đánh giá việc dựng tượng mang ý nghĩa rất lớn, cho biết công ty sẽ tiếp tục dự án hòa giải.

Vậy nhưng, Nhật Bản lại đang có thái độ mâu thuẫn trong cùng một vấn đề. Hiện tại, Tòa án tối cao Hàn Quốc đã ra phán quyết yêu cầu công ty công nghiệp nặng Mitsubishi của Nhật Bản phải chi trả tiền bồi thường cho các nạn nhân người Hàn Quốc bị cưỡng ép lao động thời chiến trên đảo Quân hạm, nhưng cho tới nay công ty này vẫn không hề xin lỗi hay bồi thường cho các nạn nhân. Chính phủ nước này giải thích rằng quyền đòi bồi thường thiệt hại của các nạn nhân đã được giải quyết dứt điểm thông qua Hiệp định về quyền yêu sách Hàn-Nhật năm 1965.

Tuy nhiên, Tokyo cũng từng ký kết "Tuyên bố chung Trung-Nhật" để bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Bắc Kinh vào năm 1972, trong đó thừa nhận trách nhiệm và hối lỗi sâu sắc về việc gây thiệt hại nghiêm trọng cho người dân Trung Quốc trong chiến tranh. Đặc biệt, Chính phủ Trung Quốc tuyên bố từ bỏ quyền đòi bồi thường chiến tranh với Nhật Bản vì tình hữu nghị của người dân hai nước.