Trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với hãng tin Yonhap, Hàn Quốc vào ngày 23/11, một quan chức thuộc Cục Di sản văn hóa Nhật Bản cho biết Hội đồng thẩm định văn hóa nước này đang xem xét tiến cử mỏ Sado (đảo Sado, tỉnh Niigata) trở thành di sản văn hóa thế giới của Tổ chức Giáo dục, khoa học và văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO). Được biết, mỏ Sado là ứng cử viên duy nhất mà Nhật Bản xem xét đệ trình lên UNESCO lần này.

Nếu mỏ Sado được lựa chọn, thì Hội đồng sẽ chính thức gửi hồ sơ tiến cử lên UNESCO cho tới hết ngày 1/2 năm sau. Sau đó, Hội đồng Di tích và di chỉ quốc tế (ICOMOS), cơ quan tư vấn của UNESCO, sẽ tiến hành thẩm định, ra khuyến nghị và quyết định chính thức vào năm 2023.

Mỏ Sado nổi tiếng là mỏ vàng vào thời kỳ Edo (1603-1867), nhưng sau khi chiến tranh Thái Bình Dương nổ ra, nơi này chủ yếu được sử dụng để khai thác vật tư cho chiến tranh như đồng, sắt, kẽm. Thực dân Nhật đã huy động một lượng lớn lao động người Joseon (Hàn Quốc và Bắc Triều Tiên ngày nay) để bù đắp lượng nhân lực còn thiếu trong quá trình khai thác quặng.

Theo tài liệu do Quỹ hỗ trợ nạn nhân bị cưỡng ép lao động thời chiến công bố, tại mỏ Sado đã có tối đa 1.200 lao động người Joseon bị cưỡng ép làm việc thời đế quốc Nhật chiếm đóng. Tuy nhiên, sự thật này cho tới nay hầu như vẫn chưa được biết tới.

Bản tóm tắt về hồ sơ tiến cử mà chính quyền thành phố Sado và tỉnh Niigata trình lên Cục Di sản văn hóa nước này có ghi rằng thời gian áp dụng công nhận với mỏ Sado là từ cuối thời kỳ Sengoku (1467-1590) tới thời kỳ Edo (1603-1867), loại trừ thời kỳ thực dân Nhật Bản đô hộ bán đảo Hàn Quốc. Chính quyền địa phương giới thiệu mỏ Sado là một di tích về khai thác vàng dựa trên kỹ thuật sản xuất thủ công truyền thống của Nhật Bản từ nửa sau thế kỷ XVI tới giữa thế kỷ XIX. 

Vào năm 2015, khi đăng ký đảo Hashima (còn gọi là đảo "Quân hạm"), nơi thực dân Nhật từng cưỡng ép lao động người Joseon, trở thành di sản văn hóa thế giới của UNESCO, Chính phủ Nhật Bản đã cam kết sẽ lan tỏa rộng rãi sự thật về việc cưỡng ép lao động, nhưng cho tới nay vẫn chưa chịu thực hiện. 

Mặc dù vẫn chưa rõ mỏ Sado có được Nhật Bản chọn để đề cử lên UNESCO hay không, nhưng với tình hình hiện nay, giới chức Hàn Quốc cần có sự chuẩn bị kịp thời, tránh xảy ra tình trạng bóp méo lịch sử tương tự như như đảo Quân hạm.