Trong số ra mới nhất hôm 11/4 (giờ địa phương), tạp chí The Economist (Anh) đã đăng một bài phân tích với tiêu đề 'Hàn Quốc đang chịu những thay đổi đột ngột cả về kinh tế và xã hội'.  

Bài viết phân tích tỉ mỉ về một Hàn Quốc đang nâng tầm vị thế quốc tế nhờ thành tích trong các lĩnh vực điện ảnh và âm nhạc với phim Parasite (Ký sinh trùng) và nhóm Đoàn thiếu niên chống đạn (BTS), đồng thời cũng đang trong thời kỳ xung đột giữa những giá trị truyền thống như Nho giáo, vai trò người trụ cột trong gia đình, chủ nghĩa chuyên chế, và các giá trị hiện đại như chủ nghĩa cá nhân, quyền lợi của nữ giới.

Trong bối cảnh này, dịch bệnh COVID-19 bùng phát gây trở ngại, nhưng chắc chắn sau khi dịch bệnh qua đi, những thay đổi này sẽ lại tiếp diễn. Thêm vào đó, cuộc Tổng tuyển cử 15/4 tới đây cũng thể hiện khát khao thay đổi của người dân Hàn Quốc. Đó chính là thước đo đánh giá Chính phủ hiện tại của những con người đã nổi tiếng khắp thế giới với phong trào biểu tình thắp nến.

Bài đăng của The Economist giới thiệu quá trình 30 năm dân chủ hóa tại Hàn Quốc, những thay đổi về kinh tế-xã hội, những căng thẳng giữa hai hình thức quản lý top-down truyền thống (từ trên xuống dưới) và down-top (từ dưới lên trên, chú trọng ý kiến cá nhân).

Trong đó, nhóm nhạc Đoàn thiếu niên chống đạn (BTS) đã làm nên huyền thoại khi trở thành nghệ sĩ K-pop thành công nhất thế giới bằng chính tài năng của mình mà không có bất kỳ sự hậu thuẫn nào của Chính phủ. Việc một nhóm nhạc của một quốc gia châu Á nhỏ bé lại có sức ảnh hưởng văn hóa lớn như vậy đã không khỏi khiến phương Tây kinh ngạc.

Thêm vào đó, thế giới đã phải sửng sốt khi tác phẩm điện ảnh "Ký sinh trùng" của đạo diễn Bong Joon-ho với nội dung về những mâu thuẫn giữa các tầng lớp xã hội ở Hàn Quốc đã trở thành phim điện ảnh Hàn đầu tiên đại thắng 4 giải thưởng Oscar lần thứ 92, trong đó có giải "Đạo diễn xuất sắc nhất" và "Phim hay nhất". Sự kiện này phản ánh sự phát triển không ngừng của Làn sóng văn hóa Hàn Quốc Hallyu, đồng thời được đánh giá là một biểu tượng mạnh mẽ thúc đẩy những thay đổi về chuẩn mực kinh tế, xã hội truyền thống.

Cũng theo bài báo trên, việc đạo diễn Bong Joon-ho được Tổng thống Hàn Quốc tổ chức tiệc mừng tại Phủ Tổng thống đã cho thấy 'đỉnh điểm' của xu thế thay đổi, nhưng lại xuất hiện diễn biến mới là dịch COVID-19. Trong bối cảnh dịch bệnh lây lan trầm trọng, những tranh cãi về xung đột giữa tự do và nghĩa vụ đối với xã hội của mỗi cá nhân lại nổi lên.

Tuy nhiên, trong cuộc chiến với đại dịch toàn cầu chưa từng có tiền lệ này, Chính phủ và người dân Hàn Quốc được thế giới đánh giá cao vì đã đối phó rất tốt. Chính phủ chứng minh được khả năng đối phó mạnh mẽ và hiệu quả, còn người dân cũng thể hiện những hy sinh cá nhân vì cộng đồng.

The Economist đánh giá Hàn Quốc đã thể hiện được cả giá trị truyền thống và hiện đại song song trong cuộc chiến với COVID-19.

Nếu so với Mỹ hay nhiều nước châu Âu, Hàn Quốc đã thực hiện tương đối tốt các biện pháp giãn cách xã hội, kêu gọi ở nhà trên nền tảng hợp tác giữa Chính phủ và người dân. Ngoài ra, thay vì ra lệnh phong tỏa hay cách ly, Chính phủ Hàn Quốc đã có động thái thích hợp hơn trong quyền hạn là theo dõi con đường lây nhiễm bệnh bằng cách truy vấn thông tin liên lạc điện thoại và sử dụng thẻ tín dụng cá nhân.

The Economist nhấn mạnh tính minh bạch chính là điểm khác biệt nhất của Hàn Quốc khi so sánh với các kịch bản trong quá khứ. Ví dụ vào thời điểm vụ chìm tàu Sewol năm 2014, chính sự không minh bạch trong công tác điều tra, giải quyết của Chính phủ cựu Tổng thống Park Geun-hye đã dẫn đến những cuộc biểu tình thắp nến của người dân. Còn ở thời điểm hiện tại, Chính phủ Hàn Quốc đã công khai toàn bộ thông tin liên quan đến phòng chống dịch COVID-19 cho cộng đồng.

Liên quan đến Tổng tuyển cử 15/4, tạp chí của Anh nhận định đây là sự kiện để người dân thể hiện suy nghĩ, đánh giá xem Tổng thống Moon Jae-in có thực hiện đầy đủ cam kết về một xã hội công bằng hay không.

Tạp chí này đánh giá sau khi dịch bệnh COVID-19 qua đi, Hàn Quốc sẽ tiếp tục tranh cãi về thể chế và lối suy nghĩ cũ, đồng thời dự đoán vị thế người phụ nữ trong xã hội Hàn Quốc sẽ được nâng tầm.

Đặc biệt, tạp chí Anh nhận định trong các nước mạnh về kinh tế, Hàn Quốc là nơi vị thế của lao động nữ tồi tệ nhất, khi mức lương của nữ giới chưa bằng 2/3 lương nam giới và phân biệt giới tính vẫn còn là một vấn đề xã hội. Bài viết cũng nhắc đến kết quả một cuộc khảo sát cho thấy có tới 70% nữ giới bị quấy rối, hành hung tại công sở.

Chính vì thế, nhiều phụ nữ Hàn Quốc đã từ chối lập gia đình và sinh con, đẩy Hàn Quốc vào nhóm các nước có tỷ lệ sinh thấp nhất thế giới, chỉ đạt 0,92%.

The Economist trích dẫn ý kiến của một giáo sư trường Đại học Kyunghee rằng nếu những thay đổi xã hội diễn ra quá đột ngột có thể sẽ làm phát sinh 'anomie', tức tình trạng xã hội thiếu tiêu chuẩn đạo đức, vô tổ chức. Giáo sư này cũng cho rằng xã hội Hàn Quốc đang trải qua giai đoạn này, cùng lúc tồn tại những mâu thuẫn nghiêm trọng giữa các thế hệ.

Về kinh tế, Hàn Quốc hướng đến tăng trưởng dựa trên xuất khẩu nhưng lại có phần đi xuống ngay từ trước khi đại dịch COVID-19 bùng phát. Tăng trưởng kinh tế Hàn Quốc chỉ đạt 2% năm 2019, thấp nhất trong vòng 10 năm trở lại đây. The Economist nhận định Hàn Quốc sẽ không tránh khỏi cú shock biến động kinh tế.

Tạp chí này cũng cho rằng sau đại dịch, Hàn Quốc sẽ phải tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, và mô hình start-up (khởi nghiệp) có thể là một trong số đó.